Sentyabrın 12-si başlayan qarşıdurma

2022-ci ilin 12–14 sentyabr tarixlərində Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində silahlı toqquşmalar baş verdi. Xarici İşlər Nazirliyinin sentyabrın 13-də yaydığı bəyanata görə, gərginlik əvvəlki gecə Daşkəsən, Kəlbəcər və Laçın istiqamətlərində başlamışdı. Nazirlik mövqelərin və təminat yollarının minalanması, hərbi mövqelərin müxtəlif silahlardan atəşə tutulması barədə Müdafiə Nazirliyinin məlumatına istinad edirdi. Bu səhifədə həmin iddialar Azərbaycan tərəfinin o vaxtkı rəsmi məlumatı kimi təqdim olunur. Hadisə 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsindən və 2023-cü ilin Qarabağ əməliyyatından ayrı, sərhəddə baş vermiş qarşıdurmadır ↗↗

Rəsmi məlumatların ilk günü

Sentyabrın 13-də Silahlı Qüvvələrin rəhbər heyətinin iştirakı ilə operativ müşavirə keçirildi. Prezidentin rəsmi səhifəsində dərc edilmiş məlumatda aidiyyəti məruzələrin dinlənildiyi və sərhəddə vəziyyətə dair tapşırıqların müzakirə edildiyi göstərilir. Elə həmin gün xarici əlaqələr xətti ilə də tərəfdaş dövlətlərə Azərbaycan tərəfinin mövqeyi çatdırılırdı. İlkin açıqlamalar hadisələr davam edərkən yayılırdı, buna görə onların vaxtı və məlumat əhatəsi nəzərə alınmalıdır. Qalereyadakı müşavirə fotosu 13 sentyabr 2022-ci ilə aiddir; o, sərhəddə çəkilmiş döyüş görüntüsü kimi göstərilmir ↗↗

Atəşkəsin bərpası

Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun BMT Baş Assambleyasının 77-ci sessiyasındakı 24 sentyabr 2022-ci il bəyanatında hərbi gərginliyin gedişi və atəşkəsin bərpası izah olunur. Həmin sənədə görə, sentyabrın 14-də saat 20:00-dan Azərbaycan və Ermənistan arasında birbaşa rabitə kanalları vasitəsilə atəşkəs bərpa edildi. Bu məlumat hadisənin son tarixinin müəyyənləşdirilməsi üçün istifadə olunur. Bəyanatın sentyabrın 24-də səsləndirilməsi ilə orada təsvir olunan atəşkəsin sentyabrın 14-də qüvvəyə minməsi ayrı tarixlərdir. Həmin ayrılıq sonrakı xəbərlərin hadisə günü kimi təqvimə düşməsinin qarşısını alır ↗

İnsan itkiləri və humanitar məsələlər

Xarici İşlər Nazirliyinin 15 oktyabr 2022-ci il açıqlaması 12–14 sentyabr toqquşmalarında Azərbaycanın 80 hərbi qulluqçusunun şəhid olduğunu bildirir. Bu rəqəm hadisələrin ilk günlərində yayımlanmış daha azsaylı ilkin siyahılarla qarışdırılmamalıdır. Sentyabrın 24-də BMT-də səsləndirilmiş bəyanatda yaralanmış hərbçilər və iki mülki şəxs barədə də məlumat verilir. Eyni sənəddə humanitar nəticələrin aradan qaldırılması və həlak olmuş şəxslərin cəsədlərinin qaytarılması üçün Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi ilə əlaqə saxlanmasından danışılır. Bunlar hadisələrin həm hərbi, həm də humanitar tərəfini göstərən rəsmi qeydlərdir. Müdafiə Nazirliyinin sentyabrın 15-də yenilənmiş adlı siyahısında 80 hərbçinin adı, ata adı, doğum tarixi, rütbəsi və xidmət etdiyi qurum göstərilir ↗↗↗↗

Muzeydə qorunan şəxsi əşyalar

Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin 12 sentyabr 2026-cı il məlumatı bu döyüşlərin xatirəsinin maddi əşyalarla da qorunduğunu göstərir. Muzeyin Vətən Müharibəsi fondunda leytenant Erkin Ədalət oğlu Hüseynovun və gizir Məhəmməd Bilal oğlu Məmmədovun şəxsi əşyalarının saxlandığı bildirilir. Fərdi əşyalar ümumi xronologiyanı konkret insanların xidmət yolu ilə əlaqələndirir. Səhifədə muzeyin həmin materialına aid görüntü mənbəsi ilə birlikdə verilir. Bu, 2022-ci ilin döyüş anının çəkilişi deyil, sonradan qorunub təqdim edilmiş xatirə materialının fotosudur; şəxsi məişət və ailə əlaqə məlumatları burada yayılmır ↗