Birlik günü

31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü kimi qeyd olunur ↗

Həmrəylik ideyasının tarixi kökləri

Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü müxtəlif ölkələrdə yaşayan azərbaycanlıların bir-biri və tarixi Vətənlə bağlılığını ifadə edir. Bu ideyanın güclənməsi 1980-ci illərin sonunda Azərbaycanda baş verən milli oyanışla əlaqəlidir. Prezident Kitabxanasının tarixi arayışı 1989-cu ilin dekabrında Naxçıvanda Arazboyu sərhəd hərəkatını bu günün formalaşmasının əsas hadisələrindən biri kimi təqdim edir. Sərhədin hər iki tərəfində yaşayan insanların görüşmək istəyi ictimai hərəkat xarakteri almışdı. Sonradan həmin dövrün birlik arzusu bütün dünyada yaşayan azərbaycanlıları əhatə edən daha geniş həmrəylik düşüncəsi ilə birləşdi ↗

1991-ci ilin qərarları

1991-ci il dekabrın 16-da Heydər Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən Naxçıvan Ali Məclisinin iclasında 31 dekabrın həmrəylik bayramı kimi qeyd edilməsi barədə qərar qəbul olundu. Ali Məclis bu məsələnin respublika səviyyəsində rəsmiləşdirilməsi üçün Azərbaycan parlamentinə müraciət etdi. Dekabrın 25-də Ali Sovetin Milli Şurası 31 dekabrın Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü elan olunması barədə qanun qəbul etdi. Beləliklə, dekabrın 16-sı təşəbbüsün qərara çevrildiyi, 25-i ümumrespublika qanununun qəbul edildiyi, 31-i isə bayramın qeyd olunduğu tarixdir. Bu ardıcıllıq günün mənşəyini və rəsmiləşdirilməsini aydın göstərir ↗

Dünya azərbaycanlılarının birinci qurultayı

Həmrəylik ideyasının təşkilatlanmış əməkdaşlığa çevrilməsində dünya azərbaycanlılarının qurultayları mühüm yer tutur. Heydər Əliyevin 23 may 2001-ci il sərəncamından sonra həmin il noyabrın 9–10-da Bakıda Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı keçirildi. Tədbir müxtəlif ölkələrdəki azərbaycanlı icma və birliklərini bir araya gətirdi. Müzakirələrdə Azərbaycanla əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, təşkilatların birgə fəaliyyəti və milli-mənəvi dəyərlərin qorunması əsas mövzular idi. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tarixi məlumatı bu qurultayı xaricdəki soydaşlarla əlaqələrin daha sistemli qurulmasına aparan mühüm mərhələ kimi təqdim edir. Bayramın mənəvi çağırışı beləliklə davamlı təşkilati əməkdaşlıqla tamamlandı ↗

Davamlı əlaqələrin qurulması

5 iyul 2002-ci ildə xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla iş üzrə dövlət qurumunun yaradılması haqqında fərman imzalandı. Sonrakı mərhələdə diaspor təşkilatlarının əlaqələndirilməsi və onların Azərbaycanla münasibətlərinin gücləndirilməsi dövlət siyasətinin ayrıca istiqamətinə çevrildi. 2008-ci ildə həmin qurumun əsasında Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldı. Bu qurumun tarixi həmrəyliyin yalnız ildə bir gün xatırlanan fikir olmadığını, icmalarla müntəzəm əlaqələr və birgə fəaliyyət üçün təşkilati əsas qazandığını göstərir. Milli kimliyin, dilin və mədəniyyətin qorunması, eyni zamanda yaşanılan ölkələrin ictimai həyatında iştirak bu əlaqələrin mühüm məzmununu təşkil edir ↗

Şuşa qurultayı və yeni nəsillər

22 aprel 2022-ci ildə Dünya Azərbaycanlılarının V Qurultayı Şuşada işə başladı. Prezident İlham Əliyev çıxışında xaricdə yaşayan yeni nəsillərin Azərbaycan dilini bilməsi, mədəniyyətinə bağlı qalması və ölkənin tarixini öyrənməsi məsələlərinə diqqət yönəltdi. Azərbaycan dili məktəblərinin və icmalar arasında əlaqələrin əhəmiyyəti də vurğulandı. Səhifədə təqdim edilən rəsmi foto məhz Şuşadakı 2022-ci il qurultayına aiddir; 31 dekabr 1991-ci il bayram mərasiminin görüntüsü deyil. Həmrəylik Gününün mənəvi məzmunu belə görüşlərdə, ailələrdə dilin yaşadılmasında və tarixi yaddaşın gələcək nəsillərə ötürülməsində davam edir ↗↗