Döyüşlərin gedişi

2–5 aprel 2016-cı il döyüşləri zamanı Azərbaycan Ordusu mühüm yüksəklikləri nəzarətə götürdü ↗

İnsanların yaddaşında

Bu döyüşlərdə şəhid olanların həyat və xidmət yolu fərdi profillərdə mənbələri ilə təqdim edilir ↗

Təmas xəttində dörd gün

2016-cı ilin aprel döyüşləri Qarabağ münaqişəsinin həmin dövrdəki təmas xəttində baş verdi. Müdafiə Nazirliyinin icmalında ön xətt mövqelərinin və yaxın yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulmasına Azərbaycan bölmələrinin əks-həmlə ilə cavab verdiyi bildirilir. Əməliyyatlar həm şimal, həm də cənub istiqamətlərini əhatə etdi. Bu coğrafiya 2020-ci ilin Tovuz döyüşlərindən fərqlənir: Tovuzda qarşıdurma iki dövlətin sərhədində olmuşdu. Aprel döyüşləri isə işğal altındakı Azərbaycan ərazilərində mövqelərin dəyişməsi və ətraf yaşayış yerlərinin təhlükəsizliyi ilə əlaqəli idi ↗↗

Yüksəkliklərin əhəmiyyəti

Döyüşlər zamanı Talış kəndi ətrafındakı yüksəkliklər və Lələtəpə Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdi. Müdafiə Nazirliyinin izahında şimal istiqamətində əldə edilən mövqelərin Goranboy və Naftalanın, cənubda isə Horadiz və Arazboyu kəndlərin təhlükəsizliyi ilə əlaqəsi göstərilir. Ərazi üzərində yüksəkliklərin nəzarətdə saxlanması müşahidə və yolların izlənməsi baxımından əhəmiyyətli idi. Nazirlik sonradan həmin sahələrdə yeni mövqelərin və mühəndis-istehkam tədbirlərinin təşkil olunduğunu bildirdi. Mənbələr azad edilmiş sahənin ölçüsünü fərqli ifadə etdiyindən burada dəqiq ümumi hektar rəqəmi verilmədən təsdiqlənmiş məkanlar göstərilir ↗↗

İştirakçının xatirəsində döyüş

Minaatan bölməsinə rəhbərlik etmiş Eşqin Tağıyev 2018-ci ildə dərc edilmiş xatirəsində aprelin 2-də şəxsi heyətin həyəcan siqnalı ilə qaldırılmasını və mövqelərə çıxmasını təsvir edir. Onun sözlərinə görə, əsas vəzifələrdən biri əks-hücuma keçən bölmələrin artilleriya ilə dəstəklənməsi idi. Bu, döyüşün iştirakçısının konkret xidmət sahəsindən verdiyi məlumatdır. Xatirə bütün əməliyyatın tam təsviri kimi deyil, həmin əməliyyatın bir hissəsinin şahidliyi kimi oxunur. Belə fərdi sənədlər döyüşün xronologiyasını insanların yerinə yetirdiyi tapşırıqlar və daşıdığı məsuliyyətlə əlaqələndirir ↗

Cocuq Mərcanlının bərpası

Cocuq Mərcanlı kəndi 1994-cü ilin Horadiz əməliyyatı zamanı azad edilmişdi. 2016-cı ildə Lələtəpə və ətraf mövqelərin nəzarətə götürülməsi kənddə təhlükəsiz yaşayışın bərpası üçün yeni şərait yaratdı. Buna görə kəndin azad edilməsi ilə 2017-ci ildə yenidən qurulması ayrı tarixlərdir. Prezident Kitabxanasının məlumatında bərpa tədbirləri haqqında 24 yanvar 2017-ci il sərəncamı və həmin ilin iyunun 14-də keçirilmiş açılış qeyd olunur. Yerli qalereyada 2017-ci il səfərinin fotosu verilir; bu görüntü döyüşün özünü deyil, onun sonrakı yaşayış və bərpa mərhələsini göstərir. Bərpa olunan kənddə Şuşanın Yuxarı Gövhər ağa məscidinin memarlığını xatırladan məscid də inşa olunub ↗↗↗

Döyüşlərdən sonrakı danışıqlar

Aprel hadisələrindən sonra münaqişənin tənzimlənməsi və yenidən gərginləşmənin qarşısının alınması diplomatik gündəliyin əsas mövzularından oldu. 2016-cı ilin mayında Vyanada, iyunun 20-də isə Sankt-Peterburqda prezidentlər səviyyəsində görüşlər keçirildi. Müdafiə Nazirliyinin icmalında bu görüşlərdə etimad tədbirləri və insidentlərin araşdırılması məsələlərinin müzakirə olunduğu göstərilir. Döyüşlər həmin vaxt münaqişəni bütövlükdə həll etmədi. Onlar təmas xəttində hərbi vəziyyəti dəyişən, sonrakı danışıqlara və cəmiyyətin yaddaşına təsir göstərən ayrıca mərhələ kimi öyrənilir; şəhidlərin xidmət yolu isə fərdi mənbələrlə tamamlanır ↗↗