İyul hadisələri

2020-ci il iyulun 12-də dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində döyüşlər başlandı ↗

Xatirəsi yaşayanlar

İyulun 14-də general-mayor Polad Həşimov və polkovnik İlqar Mirzəyev həmin istiqamətdə şəhid oldular ↗↗↗

Dövlət sərhədində qarşıdurma

2020-ci il iyulun 12-də başlayan döyüşlər Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində baş verdi. Müdafiə Nazirliyinin həmin gün dərc etdiyi ilk məlumatda günorta saatlarında artilleriyadan istifadə olunmaqla Azərbaycan mövqelərinə hücum cəhdi barədə xəbər verilirdi. Bu, hadisə vaxtına yaxın yayımlanmış ilkin məlumatdır. Tovuz döyüşlərini Qarabağdakı təmas xəttində baş verən əməliyyatlarla eyniləşdirmək olmaz: burada söhbət dövlət sərhədinin qorunmasından gedirdi. Nazirliyin sonrakı icmallarında hücumların qarşısının alındığı və Azərbaycan tərəfinin həmin istiqamətdə ərazi itkisinə yol vermədiyi bildirildi ↗↗

Sərhədyanı kəndlərin həyatı

Qarşıdurma hərbi mövqelərlə yanaşı yaxın kəndlərin sakinlərinə də təsir göstərdi. Xarici İşlər Nazirliyinin 14 iyul 2020-ci il məlumatında əvvəlki gün Dondar Quşçu kəndinin ağır silahlardan atəşə tutulduğu bildirilir. Azərbaycanın Almaniyadakı səfirliyinin iyulun 31-də yaydığı relizdə Tovuzun Ağdam kəndinin sakini, mülki şəxs Əziz Əzizovun həyatını itirdiyi qeyd olunur. Buradakı Ağdam adı Qarabağdakı rayon mərkəzini deyil, Tovuz rayonunun kəndini bildirir. Bu coğrafi fərq mülki itkinin və hadisənin yerinin düzgün anlaşılması üçün əhəmiyyətlidir ↗↗

Şəhid hərbçilər

Rəsmi icmallara görə, Tovuz döyüşlərində Azərbaycanın 12 hərbi qulluqçusu şəhid oldu. Onların sırasında general-mayor Polad Həşimov və polkovnik İlqar Mirzəyev də vardı. Hər iki zabitə 9 dekabr 2020-ci il sərəncamı ilə ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adı verildi. Bu sərəncam təltifin hüquqi mənbəyidir; şəhadət tarixi və xidmət yolu isə onların fərdi bioqrafiyalarına aid rəsmi məlumatlarla ayrıca təsdiqlənir. Hərbi rütbələrindən asılı olmayaraq, döyüşdə həyatını itirənlərin adları və gördüyü xidmət həmin hadisənin insan yaddaşını təşkil edir ↗↗↗↗

İştirakçıların danışdığı günlər

Müdafiə Nazirliyinin 2022-ci ildə təşkil etdiyi media-tur zamanı döyüş iştirakçılarının xatirələri qeydə alınıb. Kamran Quliyev, Məzahir Əliyev və Bakir İsmayılov hücumların dəf edilməsindən və mövqelərin qorunmasından danışıblar. Bu ifadələr hadisənin ilk rəsmi xəbərlərini sonrakı şahidliklərlə tamamlayır. Mənbələr intensiv döyüşlərin müddətini eyni şəkildə göstərmir: səfirliyin məlumatında beş günlük toqquşma, iştirakçı xatirəsində isə iyulun 17-dək davam edən fəaliyyət təsvir olunur. Buna görə bu səhifə başlanğıc tarixini dəqiq göstərir, bütün döyüşlərin bitdiyi vahid günü isə təsdiqlənmiş fakt kimi seçmir ↗↗

Xatirənin sonrakı illərdə qorunması

2025-ci il yanvarın 2-də Müdafiə Nazirliyinin nümayəndələri Polad Həşimovun doğum günündə məzarını ziyarət etdilər. Nazirliyin həmin məlumatında onun hərbi təhsili, döyüş bölgələrində xidməti, Aprel döyüşlərinə görə təltifi və 14 iyul 2020-ci ildə şəhid olması qeyd edilir. Belə anım xəbərləri ayrı-ayrı hərbçilərin Tovuzdan əvvəlki xidmətini də yadda saxlayır. Bu səhifədəki foto həmin 2025-ci il ziyarətindən götürülüb. O, iyul döyüşlərinin təsviri kimi deyil, həmin döyüşlərdə həyatını itirmiş insanların davam edən xatirəsinin sənədi kimi təqdim olunur. Polad Həşimovun general-mayor rütbəsini alması haqqında sərəncam 24 iyun 2019-cu ildə imzalanmışdı ↗